QALBGA NAQSHLANGAN BOQIY MAʼRIFAT
Xoja Bahouddin Naqshband ziyoratgohi
(2017–2020 yillar)
Yetti pir yoʻlining soʻnggi manziliga yaqinlashgan ziyoratchi Qasri Orifon nomi bilan shuhrat qozongan qishloqqa kiradi. Bu yerda pirlararo yoʻl tugaydi, ammo maʼnaviy safar yangi bosqichga koʻtariladi. Chunki olti pirdan ustozlik omonati boʻlib kelgan Xojagon taʼlimoti Xoja Bahouddin Naqshband siymosida olamshumul maktabga aylandi. Gʻijduvonda boshlangan nur Qasri Orifonda jahonga taraldi.
Ziyoratgohga Bobi Salomdan kirib, marmar panjaralar, koʻhna xonaqoh, masjid ayvonlari, hovuz va Dahmai shohon tomon nazar tashlagan inson besh asrlik meʼmoriy tarix bilan yuzlashadi. Bu yerga hukmdorlar ham bosh egib kirgan, olim va shoirlar ham maʼrifat izlagan, oddiy xalq ham qalb sakinatini topgan. Ammo Qasri Orifonning eng buyuk salobati binolarida emas – odamni halol mehnat, kamtarlik, suhbat va jamiyatga xizmatga chorlaydigan tirik taʼlimotida.
Prezident Shavkat Mirziyoyev 2017 yili Buxoro viloyatiga tashrifini aynan shu qutlugʻ dargoh ziyoratidan boshladi. Bu ramziy tanlov Yangi Oʻzbekistonning maʼnaviy taraqqiyot yoʻli ajdodlar merosiga ehtirom bilan bogʻliq ekanini koʻrsatdi. Davlat rahbari majmuani yanada obod qilish, allomalar merosini chuqur oʻrganish va keng targʻib etish boʻyicha topshiriqlar berdi. Keyingi yillarda “Yetti pir”ni yagona marshrutga aylantirgan katta loyiha ana shu eʼtiborning mantiqiy davomi boʻldi.
Qasri Hinduvondan Qasri Orifonga
Xoja Muhammad Bahouddin Naqshband 1318 yili Buxoro yaqinidagi Qasri Hinduvon qishlogʻida tavallud topdi. Keyinchalik bu maskan u zot sharafiga Qasri Orifon – oriflar qasri deb atala boshladi. Bu nom oʻzgarishi bir qishloqning emas, butun maʼnaviy makonning taqdiri oʻzgarganini anglatadi.
Bahouddinning dunyoga kelishidan avval Boboyi Samosiy bu zaminda buyuk bir zot tugʻilishini bashorat qilgani rivoyat qilinadi. Goʻdakni uning huzuriga olib kelishganda, u maʼnaviy farzandlikka qabul qiladi va tarbiyasini Sayyid Amir Kulolga topshiradi. Amir Kulol ustoz vasiyatini sadoqat bilan ado etib, Bahouddinni ilm, odob va xizmat yoʻlida kamolga yetkazadi. Bahouddin Naqshband zohiran Amir Kuloldan, maʼnaviy jihatdan esa oʻzidan ikki asr avval yashagan Abduxoliq Gʻijduvoniydan tarbiya olgani taʼkidlanadi. Tasavvufda bunday ruhiy bogʻlanish “uvaysiylik” deb ataladi. Shu tariqa “Yetti pir”ning birinchi va yettinchi halqasi zamon masofasidan ustun maʼnaviy rishta bilan bogʻlandi.
U turli ustozlar suhbatida boʻldi, safar qildi, mehnat va xizmat orqali oʻzini tarbiyaladi. Manbalarda yoʻllarni tozalagani, bemor va zaiflarga yordam bergani, hayvonlarga yem berib, ularni parvarish qilgani haqida ibratli maʼlumotlar keltiriladi. Uning nazdida qalb pokligi odamlar va mavjudotga munosabatda namoyon boʻlishi kerak edi.
“Dil ba yoru dast ba kor”
Bahouddin Naqshband taʼlimotining dunyoga keng tarqalishida uning hayotiy va moʻʼtadil mohiyati hal qiluvchi ahamiyat kasb etdi. Bu yoʻl insonni jamiyatdan uzilishga, oila va kasbni tashlashga chaqirmaydi. Aksincha, xalq ichida yashab, halol mehnat qilish, qalbni esa Yaratgan yodi bilan hushyor saqlashni talab etadi.
“Dil ba yoru dast ba kor – qalbing Allohda, qoʻling mehnatda boʻlsin”.
Xoja Bahouddin Naqshband
Bu shior Sharq maʼnaviy tafakkurining eng mashhur hayot dasturlaridan biriga aylandi. Unda ibodat bilan mehnat, ruhiy kamolot bilan ijtimoiy faollik, shaxsiy poklik bilan jamoat manfaati birlashadi. Hunarmand dastgohida, dehqon dalasida, olim kitob ustida, davlat xizmatchisi xalq orasida turib ham qalb hushyorligini saqlashi mumkin.
Bahouddin Naqshband suhbatga katta ahamiyat bergan. Uning maktabida tirik muloqot, ustoz namunasi va jamoa ichidagi odob inson tarbiyasining asosiy vositasi edi. Kitob bilim beradi, ammo suhbat insonning holini, muomalasini va masʼuliyatini shakllantiradi.
“Yoʻlimiz suhbat yoʻlidir. Suhbatni tark etgan yoʻlni ham tark etgan boʻlur”.
Xoja Bahouddin Naqshband
Uning nomi hunar qadri bilan ham bogʻlanadi. Naqshband soʻzi qalbga Alloh yodini naqsh etish maʼnosida talqin qilingan, ayrim maʼlumotlarda oilasining naqqoshlik hunari bilan aloqasi ham tilga olinadi. Har ikki holda ham “naqsh” ramzi juda teran: chin maʼrifat qogʻozda emas, inson axloqi va amalida iz qoldirishi kerak.
“Hunar shunday tulporki, unga mingan kishi hurmat-eʼtibor topgay va saodat manziliga yetgay”.
Xoja Bahouddin Naqshband.
Jahonga tarqalgan maktab
Bahouddin Naqshband 1389 yili Qasri Orifonda vafot etdi. Ammo uning nomi bilan atalgan tariqat keyingi asrlarda Markaziy Osiyo, Xuroson, Hindiston, Indoneziya, Usmoniylar davlati, Kavkaz, Bolqon va boshqa mintaqalarga keng yoyildi. Bu taʼlimot turli xalq va madaniyatlar orasida axloq, ilm, suhbat va ijtimoiy masʼuliyat gʻoyalarini targʻib qildi.
XV asrda Xoja Ubaydulloh Ahror Valiy Naqshbandiyaning eng yirik namoyandalaridan biri boʻldi. Abdurahmon Jomiy, Alisher Navoiy, Zahiriddin Muhammad Bobur va Boborahim Mashrab kabi buyuk ijodkorlar asarlarida bu maktabning insonparvarlik va kamolot gʻoyalari aks etdi. Tariqat faqat xonaqohlar doirasida qolmay, adabiyot, sanʼat, jamiyat va davlatchilik tafakkuriga taʼsir koʻrsatdi.
Bahouddinning oʻzi katta hajmli kitoblar yozib qoldirmagan. Uning soʻzlari, suhbatlari va hayot tarzi shogirdlari, xususan, Xoja Muhammad Porso va boshqa mualliflar asarlari orqali bizgacha yetib kelgan. Bu hol ham uning “suhbat yoʻli”ga sadoqatini koʻrsatadi: u taʼlimotni, avvalo, tirik inson, axloq va amal orqali yetkazgan.
Bugun dunyoning koʻplab mamlakatlarida Naqshbandiya merosi oʻrganiladi. Turli millat vakillarining Qasri Orifonga intilishi bu qadamjoni umuminsoniy muloqot maskaniga aylantiradi. Ular bu yerga faqat tarixiy meʼmorlikni koʻrish uchun emas, mehnat va maʼnaviyatni uygʻunlashtirgan taʼlimotning ildizini his etish uchun keladi.
Besh asrda shakllangan meʼmoriy qomus
Bahouddin Naqshband ziyoratgohi bir vaqtda qurilgan yagona bino emas. U besh yuz yil davomida shakllangan ulkan meʼmoriy majmuadir. Alloma vafotidan keyin qabri atrofida dastlabki inshootlar va muridlar qabristoni paydo boʻlgan. Keyinchalik bu yer hukmron sulola vakillari dafn etiladigan Dahmai shohon bilan boyigan.
“Oʻzbek va qozoq xalqlarini umumiy din va mushtarak maʼnaviy qadriyatlar birlashtirib turadi. Mamlakatingizda yashab ijod qilgan allomalar Qozogʻistonda ham yuksak ehtirom qilinadi”.
Qosim-Jomart Toqayev, Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti
XV asr oxirida hazrat qabri ustida dahma barpo etilib, naqshinkor marmar panjara bilan bezatildi. XVI asrning birinchi yarmida Abdulazizxon buyrugʻi bilan qabr atrofi haziraga olindi va 1544 yili muhtasham xonaqoh qurildi. Bu xonaqoh Buxoro meʼmorlarining gʻoyat noyob ijod namunasi boʻlib, markaziy jamoatxona, ravoq va muqarnaslari bilan ajralib turadi.
Keyingi asrlarda masjidlar, hujralar, darvozalar, hovuz, quduq, minora va saqqoxona bunyod etildi. Amir Muzaffarxon va Abdulhakim Qushbegi masjidlari, Toqimiyona, Dilovar va Bobi Salom darvozalari majmuaning tarixiy qiyofasini boyitdi. Bu yerda Temuriylardan tortib shayboniy, ashtarxoniy va mangʻitlar davrigacha boʻlgan meʼmorlik qatlamlari bir makonda mujassam. Buxoro amirlari taxtga oʻtirishdan oldin, safarga chiqish va qaytish chogʻida hazrat qabrini ziyorat qilgani aytiladi. Bu anʼana Bahouddin Naqshband xotirasi nafaqat xalq, balki davlatchilik maʼnaviyatida ham yuksak oʻrin tutganini koʻrsatadi. Hukmdor dargohga kelganda qudratining oʻtkinchi, maʼnaviy masʼuliyatining esa ulkan ekanini his qilgan.
Xaroblikdan qayta tiklanishgacha
Sobiq tuzum davrida boshqa koʻplab muqaddas maskanlar qatori Qasri Orifon ham oʻzining tabiiy diniy va maʼrifiy muhitidan mahrum boʻldi. Inshootlar qarovsiz qoldi, ziyorat va tadqiqot imkoniyatlari cheklandi. Asrlar davomida shakllangan majmuaga munosib eʼtibor berilmadi.
Mustaqillik xalqning muqaddas xotirasiga yoʻl ochdi. 1993 yili Bahouddin Naqshband tavalludining 675 yilligi munosabati bilan majmua keng taʼmirlandi. Dahmalar, maqbaralar, masjidlar, ayvonlar va madrasalarning tarixiy qiyofasi tiklandi. 2003 yili ham obodonlashtirish va qayta bunyod etish ishlari amalga oshirildi. Bu ishlar qadamjoni yana xalqqa qaytardi. Ammo XXI asrning ikkinchi oʻn yilligida ziyoratchilar soni va xorijiy qiziqish ortib, majmuani zamonaviy transport, axborot, sanitariya va turizm xizmatlari infratuzilmasi bilan taʼminlash zarurati paydo boʻldi. Qasri Orifon tarixiy muqaddasligini asragan holda jahon miqyosidagi ziyorat markaziga aylanishi kerak edi.
Prezident tashrifi bilan boshlangan yangi bosqich
2017 yil 10 mart kuni Prezident Shavkat Mirziyoyev Buxoro viloyatiga tashrifini Bahouddin Naqshband meʼmoriy majmuasini ziyorat qilishdan boshladi. Qurʼon tilovat qilindi. Davlat rahbari majmuani yanada obodonlashtirish boʻyicha mutasaddilarga aniq koʻrsatmalar berdi.
Shavkat Mirziyoyev Buxoroning jahon sivilizatsiyasi va islom madaniyatiga qoʻshgan hissasi beqiyos ekanini taʼkidlab, allomalar boy merosini chuqur oʻrganish va keng targʻib qilish uchun ilmiy-taʼlim imkoniyatlarini kengaytirish zarurligini qayd etdi. Bu yondashuv qadamjoni faqat ibodat manzili emas, tadqiqot va maʼrifat markazi sifatida rivojlantirishga yoʻl ochdi.
2018 yil 16 fevralda Prezident “Yetti pir” majmualarini rekonstruksiya qilish va ularni bogʻlovchi yangi sayyohlik yoʻnalishini tashkil etish vazifasini qoʻydi. Qasri Orifon bu yoʻnalishning yakuniy va eng mashhur manzili sifatida butun tizimni mazmunan yakunlab turardi.
“Yurtimizda islom dunyosida tan olingan allomalarning maqbaralari, tabarruk qadamjolar koʻp”.
Shavkat Mirziyoyev, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti
Davlat rahbari bu salohiyatdan toʻla foydalanish uchun ziyoratgohlarni obod qilish, yoʻllarni yaxshilash va ziyoratchilar uchun barcha sharoitlarni yaratish talabini qoʻydi. Bahouddin Naqshband majmuasiga doir 2017 yilgi alohida topshiriq 2018 yili yetti manzilni qamrab olgan ulkan davlat dasturiga ulandi.
2019–2020 yillar: roʻshnolik sari
2019 yili “Yetti pir” majmualaridagi qurilish va obodonlashtirish yagona konsepsiya asosida olib borildi. Masjid, tahoratxona, muzey, mehmonxona, choyxona, avtoturargoh, kitob va esdalik buyumlari savdosi kabi xizmatlarni har bir manzilda tizimli yoʻlga qoʻyish belgilandi. Bu talab Qasri Orifonga keluvchi katta ziyoratchilar oqimini munosib qabul qilish uchun, ayniqsa, muhim edi.
Gʻijduvon – Kogon yoʻnalishidagi 122 kilometr yoʻlni taʼmirlash va majmualar oʻrtasida qulay transport qatnovini tashkil etish Bahouddin Naqshband ziyoratgohini olti pir manzili bilan yanada mustahkam bogʻladi. Endi Qasri Orifonga kelgan mehmon oldingi halqalarni ham ziyorat qilib, taʼlimotning qanday shakllanganini bosqichma-bosqich anglash imkoniga ega boʻldi.
2019 yili Buxoroda oʻtkazilgan birinchi xalqaro ziyorat turizmi forumida oʻnlab davlatlar vakillarining qatnashishi vohaning, ayniqsa, “Yetti pir” yoʻnalishining xalqaro salohiyatini namoyon etdi. Buxoroning 2020 yil “Islom madaniyati poytaxti” deb eʼlon qilinishi va Bahouddin Naqshband merosini keng nishonlashga tayyorgarlik koʻrilishi Qasri Orifonning jahon maʼnaviy xaritasidagi maqomini yanada yuksaltirdi.
2020 yili “Yetti pir” boʻylab avtobus va mikroavtobus qatnovi yoʻlga qoʻyildi. Majmualarda zamonaviy infokiosklar oʻrnatildi. Bu xizmatlar Qasri Orifonga kelgan sayyohga yoʻnalish, tarix va allomalar haqida tizimli maʼlumot olish imkonini berdi. Ziyorat yoʻli bir martalik safardan toʻlaqonli maʼrifiy tajribaga aylandi.
Kelajakka qurilgan koʻprik
Shavkat Mirziyoyevning Bahouddin Naqshband majmuasini obod qilishdagi munosib hissasi faqat 2017 yilgi tashrif yoki qurilish topshiriqlari bilan oʻlchanmaydi. Davlat rahbari Qasri Orifonni yetti pir silsilasidan ajratib qoʻymadi, uning maʼnosini birinchi pirdan yettinchi pirgacha boʻlgan yaxlit maʼrifat tarixi orqali ochdi.
Bu yondashuv natijasida yoʻllar birlashdi, transport tizimi yaratildi, ziyorat xizmatlari yaxshilandi, muzey va axborot vositalari rivojlandi, ilmiy targʻibotga yangi surʼat berildi. Eng muhimi, Bahouddin Naqshbandning halol mehnat, kamtarlik va suhbatga asoslangan taʼlimoti yosh avlod tarbiyasi bilan bogʻlandi. Prezidentning “Buxoroni sayohatlar chorrahasiga aylantirish” gʻoyasi Qasri Orifonda, ayniqsa, teran mazmun kasb etadi. Bu chorrahada Sharq va Gʻarbdan kelgan mehmonlar, tarix va bugun, ibodat va ilm, hunar va maʼnaviyat uchrashadi. Ziyorat turizmi iqtisodiy imkoniyat yaratadi, ammo uning eng katta samarasi xalqlar oʻrtasida hurmat va maʼrifiy muloqotni kuchaytirishdir.
Global tariqatning Oʻzbekistondagi ildizi
Naqshbandiyaning dunyo boʻylab keng tarqalgani uning oʻzbek zaminidagi ildizlarini yanada qadrli qiladi. Gʻijduvoniydan boshlangan va Qasri Orifonda mukammallashgan taʼlimot mahalliy muhit mahsuli boʻlish bilan birga umuminsoniy ehtiyojlarga javob berdi. U insonni dunyodan voz kechishga emas, uni halol mehnat va pok niyat bilan obod qilishga chaqirdi. Shu sabab turli xalqlar bu maktabda oʻz hayotiga mos maʼnaviy yoʻl topdi. Naqshbandiyaning Hindistondagi ilmiy va madaniy hayotga, Indoneziyadagi davlatchilik va hunarmandchilik rivojiga, Usmoniylar hududidagi jamoat maʼnaviyatiga, Kavkaz va Bolqon musulmonlari ruhiy dunyosiga koʻrsatgan taʼsiri Qasri Orifonni jahon miqyosidagi muqaddas markazga aylantiradi. Dunyoda bu tariqatning turli tarmoq va jamoalari mavjud boʻlsa-da, ularning maʼnaviy nasabnomasi Buxoro va “Yetti pir” silsilasiga hurmat bilan qaraydi.
Bu tarix Oʻzbekistonni islom sivilizatsiyasining faqat qadimiy yodgorliklar saqlangan hududi emas, global maʼnaviy gʻoyalar yaratilgan markaz sifatida namoyon etadi. Xojagon-Naqshbandiya – xalqimizning jahon madaniyatiga qoʻshgan eng katta nomoddiy hissalaridan biri. Uning taʼsiri meʼmoriy obida chegarasidan oshib, millionlab insonlarning axloqi, adabiyoti, suhbat madaniyati va mehnatga munosabatida yashadi. Prezident Shavkat Mirziyoyevning bu merosni jahonga keng targʻib etish siyosati Oʻzbekistonning maʼrifiy nufuzini tiklamoqda. Xorijlik ziyoratchi Qasri Orifonga kelib, oʻz maʼnaviy anʼanasining ildizini topadi, yurtdoshimiz esa oʻz zaminidan chiqqan gʻoyaning dunyoga qanchalik katta taʼsir koʻrsatganini anglaydi. Ana shu uchrashuv milliy gʻururni xalqaro hurmat bilan birlashtiradi.
Yosh avlod qalbiga naqshlanayotgan oʻzlik
Bahouddin Naqshband merosining bugungi yoshlar uchun manfaati nihoyatda keng. “Dil ba yoru dast ba kor” shiori yoshni bir vaqtning oʻzida maʼnaviy poklik va kasbiy mahoratga chorlaydi.
U ilm oʻrganishi, zamonaviy texnologiyalarni egallashi, tadbirkor yoki hunarmand boʻlishi mumkin, ammo har qanday faoliyatda vijdon va halollikni yoʻqotmasligi kerak.
“Yoʻlimiz suhbat yoʻlidir” degan hikmat esa raqamli muloqot insonlarni koʻpincha bir-biridan uzoqlashtirayotgan davrda tirik, samimiy va masʼuliyatli muloqot-munosabatning qadrini anglatadi. Yoshlar ustoz bilan suhbat, oiladagi muloqot, kitobxonlik va jamoat ishlarida ishtirok etish orqali maʼnan kamol topadi. Yolgʻiz axborot yetarli emas, insonga ibrat, mehr va odob muhiti ham kerak.
Prezidentning ziyoratgohlarni obod qilish siyosati ana shu muhitni yaratmoqda. Qasri Orifonga kelgan yoshlar yetti pir tarixini bir butun silsila sifatida koʻradi. U buyuk natija bir avlod mehnati emas, ustozdan shogirdga oʻtgan yuzlab yillik sabr va sadoqat samarasi ekanini anglaydi. Bu tushuncha uni tez va oson muvaffaqiyat vasvasasidan asrab, uzoq maqsad uchun izchil ishlashga oʻrgatadi.
Buning ilmiy asosini yaratishni Prezident Bahouddin Naqshband ilmiy-tadqiqot markazini tashkil etishda koʻrdi. Shu maqsadda 2025 yil 21 apreldagi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Fuqarolarning vijdon erkinligi huquqi kafolatlarini yanada mustahkamlash hamda diniy-maʼrifiy sohadagi islohotlarni yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi farmoniga muvofiq, Bahouddin Naqshband ilmiy-tadqiqot markazi tashkil etildi. “Buyuk ajdodimiz Bahouddin Naqshband va naqshbandiylik tariqati allomalarining yuksak insonparvarlik gʻoyalarini ilmiy asosda oʻrganish, yosh avlodni bagʻrikenglik hamda oʻzaro hurmat ruhida tarbiyalash maqsadida targʻibot ishlarini olib borish; tasavvuf taʼlimotining ilmiy asoslangan gʻoyalarini targʻib qilish, soxta tariqatchilikning oldini olish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish” kabilar Markazning ustuvor gʻoyalaridan etib belgilandi. Bu bilan tarix shunchaki ehtirom etilishi lozim oʻtmish emas, balki avlodlararo maʼrifiy uzviylikni taʼminlovchi jonli jarayon ekani taʼminlandi. Yodgorlik majmuasi ham shu bilan tugal maʼrifiy mohiyat kasb etdi.
Oʻzlikni anglash borasida bu majmua beqiyos tarbiyaviy kuchga ega. Yosh inson oʻz xalqi faqat moddiy yodgorliklar emas, butun dunyoda eʼtirof etilgan maʼnaviy tizim yaratganini his qiladi. Bu faxr uni boshqalardan ustun qoʻymaydi, aksincha, ajdodlar singari insoniyatga naf keltirish masʼuliyatini yuklaydi.
Milliy tarixni abadiyatga daxldor qilishning eng ishonchli yoʻli uni yosh avlod qalbiga naqshlashdir. Togʻu tosh ham yemirilishi mumkin, ammo maʼrifat bilan tarbiyalangan avlod merosni yana tiklaydi, oʻrganadi va davom ettiradi. Shavkat Mirziyoyevning saʼy-harakatlari tufayli Qasri Orifon faqat taʼmirlangan tarixiy majmua emas, ana shunday barhayot xotirani yaratadigan ulkan tarbiya maktabiga aylandi.
Bugun maqbaradagi marmar panjara, xonaqohdagi muqarnas, muzeydagi ashyo va ravon ziyorat yoʻli bir maqsadga xizmat qilmoqda: yosh avlodga sen buyuk maʼrifat vorisisan, bu merosni bilish, asrash va yangi yutuqlar bilan boyitish sening vazifang, degan daʼvatni yetkazmoqda.
Yetti manzilning boqiy xulosasi
Qasri Orifonda “Yetti pir” ziyorati yakunlanar ekan, inson bosib oʻtgan yoʻlini xayolan qayta koʻradi: Gʻijduvoniyning hushyorlik maktabi, Revgariyning oydin maʼrifati, Fagʻnaviyning uygʻotuvchi nidosi, Romitaniyning adolatli mehnati, Samosiyning ustozlik farosati, Amir Kulolning tarbiya qudrati va nihoyat, Bahouddin Naqshbandning jahonga yoyilgan kamolot yoʻli.
Bu yetti manzil aslida yetti alohida hikoya emas. Ular bir buyuk gʻoyaning yetti faslidir. Har bir pir oldingisining nurini qabul qilib, unga oʻz hayoti, tajribasi va tarbiya maktabini qoʻshgan. Bahouddin Naqshband esa bu merosni mukammal tizimga solib, insoniyatga “qalbing Haqda, qoʻling mehnatda boʻlsin” degan boqiy dasturni taqdim etdi.
Ziyoratchi majmuadan qaytar ekan, oʻzi bilan tosh yoki tuproq emas, bir saboq olib ketadi: ezgulik qalbga naqshlansa, mehnat bilan mustahkamlansa va suhbat orqali avlodlarga oʻtsa, u asrlardan ham uzoq yashaydi. Bahouddin Naqshbandning boqiyligi, Qasri Orifonning fayzi va “Yetti pir” yoʻlining ulugʻvorligi ana shunda.
Bugun Qasri Orifon obod, yoʻllari ravon, eshiklari dunyoga ochiq. Bu maskanda asrlar salobati va Yangi Oʻzbekiston bunyodkorligi bir-biriga uygʻun. Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan “Yetti pir”ga berilgan yangi hayot xalqning oʻtmishiga ehtirom, buguniga xizmat va kelajagiga ishonchning yorqin ifodasidir.
Abdulhamid Muxtorov,
O‘zbekiston yozuvchilar uyishmasi a’zosi